Chương trình "ngày thơ việt nam"

HƯỞNG ỨNG "NGÀY THƠ VIỆT NAM", TỐI NGÀY 01 THÁNG 3 NĂM 2013, CÂU LẠC BỘ THƠ ĐÃ ÂM VANG TỔ CHỨC CHƯƠNG TRÌNH "NGÀY THƠ VIỆT NAM".

            Thực hiện chỉ đạo của Thành uỷ Thái Nguyên và của Ban chi uỷ Trường PTDTNT Thái Nguyên, tối ngày 01/3/2013, Câu lạc bộ Thơ đã tổ chức thành công Chương trình "Ngày thơ Việt Nam". Nhiều tiết mục thơ được các thầy, cô giáo và các em học sinh trình bày đã thu hút đông đảo cán bộ, giáo viên, nhân viên, học sinh nhà trường.


            Kính thưa Quý vị đại biểu
            Kính thưa các thầy cô giáo
            Thưa toàn thể các em học sinh yêu mến!

            Dân tộc Việt Nam có lẽ là một trong những dân tộc yêu thơ nhất thế giới, dường như người Việt nào cũng thích thơ, trong đời ít ra cũng đôi lần đọc, nghe hay thậm chí chép vào cuốn sổ tay của mình một vài câu thơ mà mình yêu thích. Vậy thơ là gì khiến cho nhiều người say mê đến vậy?
            Thơ là một hình thức sáng tác văn học đầu tiên của loài người. Chính vì vậy mà có một thời gian rất dài thuật ngữ Thơ dùng để chỉ chung cho văn học. Lịch sử nghiên cứu và phê bình văn học đã được chứng kiến rất nhiều định nghĩa về thơ. Trong nền lí luận văn học cổ điển Trung Hoa, khái niệm Thơ được đề cập từ rất sớm. Cách đây 1500 năm, Lưu Hiệp đã đề cập đến ba phương diện cơ bản cấu thành một bài thơ là: tình cảm, ý nghĩa (tình văn), ngôn ngữ (hình văn), và âm thanh (thanh văn). Kế thừa quan niệm này, đến đời Đường, Bạch Cư Dị đã nêu lên các yếu tố then chốt tạo thành điều kiện tồn tại của thơ: “ Cái cảm hoá được lòng người chẳng gì trọng yếu bằng tình cảm, chẳng gì đi trước được ngôn ngữ, chẳng gì gần gũi bằng âm thanh, chẳng gì sâu sắc bằng ý nghĩa. Với thơ, gốc là tình cảm, mầm lá là ngôn ngữ, hoa là âm thanh, quả là ý nghĩa”.
            Nói đến khái niệm thơ, các nhà Cấu trúc chủ nghĩa Châu Âu lại đề cập đến tính thơ, điều đó cũng có nghĩa là khái niệm được hiểu một cách hạn hẹp, bởi trong thực tế như ta thấy, ý nghĩa của thơ nhiều khi đã vượt ra ngoài giới hạn của văn bản. 
            Ở VN, cũng có nhiều ý kiến về thơ. Nhóm Xuân Thu nhã tập cho rằng “ Thơ là một cái gì huyền ảo, tinh khiết, thâm thuý, cao siêu”, còn Tố Hữu quan niệm: “ Thơ là cái nhuỵ của cuộc sống”. Cách định nghĩa của nhóm tác giả Lê Bá Hán, Trần Đình Sử, Nguyễn Khắc Phi trong cuốn Từ điển thuật ngữ văn học có thể xem là chung nhất: “ Thơ là hình thức sáng tác văn học phản ánh cuộc sống, thể hiện tâm trạng, những xúc cảm mạnh mẽ bằng ngôn ngữ hàm súc, giàu hình ảnh và nhất là có nhịp điệu”. Định nghĩa này đã định danh được đầy đủ về thơ ở cả nội dung và hình thức nghệ thuật, đặc biệt đã khu biệt được đặc trưng cơ bản của ngôn ngữ thơ với ngôn ngữ của những thể loại văn học khác.
            Như vậy, một trong những đặc trưng cơ bản của thơ là giàu nhạc tính. Thế giới nội tâm của nhà thơ không chỉ biểu hiện bằng ý nghĩa của từ ngữ mà còn bằng cả âm thanh, nhip điệu của từ ngữ ấy. Chính vì vậy thơ có thể ca, bài ca có thể lấy thơ làm lời.
            Ở VN xưa, khi chưa có chữ viết thì thơ ca dân gian đã ra đời. Đây là một loại hình nghệ thuật ngôn từ có nguồn gốc dân dã, thể hiện tâm hồn bình dị, chất phác của người lao động. Ca dao chủ yếu sử dụng thể thơ lục bát. Điều này thật dễ hiểu vì thơ lục bát là những lời nói vần, gẫn gũi với lời ăn tiếng nói của nhân dân, dễ nhớ, dễ thuộc.
            Thể lục bát truyền thống trong ca dao bộc lộ trực tiếp những tâm tình nảy sinh  từ thực tiễn cuộc sống; thể hiện từ những bức tranh lao động đến những suy nghĩ về cuộc đời, từ khoảnh khắc hồn nhiên vô tư của con người đến những diễn biến tình cảm phong phú…vì vậy ngôn ngữ ca dao vừa hàm chứa những giá trị suy tư, suy lí như Bao giờ cho đến tháng ba, Dã tràng xe cát biển Đông…vừa giàu chất tự sự trong Thằng Bờm, Hôm qua em đi hái dâu, Cái cò cái vạc cái nông…Hơn thế, ca dao còn mang phong cách trữ tình dân gian bay bổng lãng mạn trong tình yêu nam nữ với bài ca Đêm trăng thanh, Trèo lên cây bưởi hái hoa, Tát nước đầu đình…hay đằm thắm tha thiết trong những lời ru của bà, của mẹ, của chị. Ca dao phản ánh cuộc sống, đời sống tâm hồn của người dân lao động hiện hình trong ca dao ở tất cả các phương diện. Với ngôn ngữ mộc mạc giản dị, ân tình kết hợp với những hình ảnh ẩn dụ, những lời thơ trong ca dao dường như trở nên lung linh, đằm thắm hơn thể hiện đậm nét giá trị truyền thống.
            Trong văn học trung đại, thơ chữ Hán tiếp tục phát triển. Biểu hiện rõ rệt nhất trong thơ ca thời kì này là lòng yêu nước và tinh thần nhân đạo. Khi đất nước có giặc ngoại xâm, lòng yêu nước là tiếng nói vang lên dõng dạc về chủ quyền, là niềm tự hào sâu sắc của dân tộc Việt Nam trong Nam quốc sơn hà của Lí Thường Kiệt; đó còn là tinh thần quyết chiến quyết thắng quân xâm lược biểu hiện qua hào khí Đông A hùng tráng mà tha thiết ở một số bài thơ thời Trần. 
            Khi xã hội phong kiến khủng hoảng, nhiều giá trị đời sống bị đảo lộn thì thơ ca là tiếng lòng đồng cảm với những số phận bất hạnh, là tiếng nói bênh vực, là sự phản ứng gay gắt với xã hội đương thời. Điều này ta có thể thấy rõ trong các sáng tác của các tác giả như: Nguyễn Gia Thiều với Cung oán ngâm khúc, Đặng Trần Côn – Đoàn Thị Điểm với Chinh phụ ngâm, các sáng tác của Hồ Xuân Hương, đặc biệt là Nguyễn Du với Truyện Kiều
            Qua mỗi giai đoạn lịch sử, những cuộc giao lưu giữa các nền văn hóa đã làm thay đổi, phong phú thêm quan niệm thơ ca. Những cuộc giao thương, di dân, hội nhập trong lịch sử đã mang đến cho thơ những quan niệm mới. Nó như luồng gió mạnh bên ngoài ùa vào làm thay đổi, phồn sinh những quan niệm có sẵn. Phong trào Thơ mới (1932 - 1945) là ví dụ điển hình - kết quả của quá trình giao lưu văn hóa Đông - Tây hồi đầu thế kỷ XX.
            Trong hai cuộc kháng chiến thần thánh của dân tộc Việt Nam, thơ ca đã mang một sứ mệnh lịch sử cao đẹp: ngoài việc bộc lộ tâm tình, thơ còn là vũ khí đắc lực nhằm cổ vũ, động viên, khích lệ tinh thần chiến đấu của quân và dân ta, qua đó ánh lên vẻ đẹp tâm hồn người chiến sĩ – thi sĩ. Tiêu biểu là các nhà thơ: Tố Hữu, Chính Hữu, Quang Dũng, Nguyễn Đình Thi, Nguyễn Khoa Điềm, đặc biệt là lãnh tụ Hồ Chí Minh…
            Dù được viết ở thời đại nào, theo bất kỳ khuynh hướng nào, thơ ca luôn mang vẻ đẹp nguyên khởi, gắn bó với đời sống tâm hồn người Việt, nhằm phục sinh, tái tạo thế giới, mãi đối lập với cái xấu và gian tà. Thơ ca là ánh sáng đẩy lùi bóng tối, là nước mát làm xanh tươi mặt đất, là vị thuốc chữa lành những vết thương tâm hồn, đánh thức thiên lương con người để họ không rơi vào vũng lầy tha hóa, sống nhân hậu thân thiện hơn. Tìm hiểu về thơ là tìm đến sự tử tế và lương thiện, văn học có sứ mệnh hun đúc, bồi dưỡng và nâng cao kỹ năng, hoàn thiện đời sống tâm hồn. Nếu vẻ đẹp của thơ là đóa hoa thấm đẫm nhân văn thì quyền năng của thơ chính là sự tái tạo khả năng cảm xúc và suy tưởng, làm xuất hiện những giá trị tinh thần mới, một thế giới mới.
            Chúng ta đang sống trong một thế giới còn nhiều cách biệt giữa các dân tộc, thơ ca là cầu nối, là bàn tay chân thành, giọng nói ấm áp để chúng ta tìm đến với nhau, cảm thông, thấu hiểu nhau hơn. Nhờ có thơ ca, chúng ta được chiêm ngưỡng vẻ đẹp linh diệu, bí ẩn... cũng như thấy được sức mạnh tinh thần hiển linh và tiềm ẩn của dân tộc ấy.
            Lịch sử, tâm lý, tập tục truyền thống… của dân tộc đã tạo nên những mật mã trong ngôn ngữ, vừa hiển ngôn vừa bí ẩn. Tất cả đã cháy lên, như ngọn lửa bất diệt soi chiếu tầm vóc, cốt cách dân tộc. Nó đã trở thành tài sản tinh thần của dân tộc Việt qua mấy ngàn năm dựng nước và giữ nước. Đồng hành với lịch sử, những bài thơ hay, câu thơ đẹp là những giá trị nhân văn cao cả, tạo nên nội lực, sức mạnh phi thường để chúng ta thêm tự hào về nền văn hoá dân tộc.
            Kính thưa Quý vị đại biểu
            Kính thưa các thầy cô giáo
            Thưa toàn thể các em học sinh yêu mến!
            Yêu thơ là một trong những nét đẹp truyền thống của dân tộc VN. Kế thừa truyền thống này, hàng năm chúng ta vẫn tổ chức ngày hội dành cho những người yêu thơ. Hôm nay, trường PTDT Nội trú Thái Nguyên tổ chức Ngày thơ VN cũng là cách để vinh danh, để khẳng định vai trò, vị trí cũng như vẻ đẹp của thơ ca trong đời sống tâm hồn dân tộc. Chúng tôi tin tưởng rằng, trong cuộc sống còn nhiều bận rộn, nhịp sống nhanh trong xã hội hiện nay, thơ ca vẫn mang một vị trí xứng đáng trong tâm trí độc giả, góp phần làm cho đời sống tâm hồn chúng ta thêm phong phú hơn. Và các em học sinh còn ngồi trên ghế nhà trường hãy mở rộng hồn mình hơn đón nhận, thưởng thức những vần thơ hay, những ý thơ đẹp, các em sẽ thấy cuộc sống thi vị hơn rất nhiều.
            Sau cùng, xin gửi đến các bạn lời tâm tình của cố nhà thơ, nhà viết kịch Lưu Quang Vũ trong bài thơ “Tiếng Việt kết thúc bài viết nhỏ này:
            Chưa chữ viết đã vẹn tròn tiếng nói
            Vầng trăng cao đêm cá lặn sao mờ
            Ôi tiếng Việt như bùn và như lụa
            Óng tre già và mềm mại như tơ.
            Tiếng tha thiết nói thường như hát
            Kể mọi điều bằng ríu rít âm thanh
            Như gió nước không thể nào nắm bắt
            Dấu huyền trầm, dấu ngã chênh vênh.
             ...
            Ôi tiếng Việt suốt đời tôi mắc nợ
            Quên nỗi mình, quên áo mặc cơm ăn
            Trời xanh quá môi tôi hồi hộp quá
            Tiếng Việt ơi, tiếng Việt ân tình.

                                        Hoàng Thị Kim Nhung - GV Ngữ văn trường PTDTNT Thái Nguyên





























(NVT-PTDTNTTN)

 

 

Nguồn: ptdtnoitruthainguyen.thainguyen.edu.vn
Bài tin liên quan
Chính phủ điện tử
Tin đọc nhiều
Liên kết website
Thống kê truy cập
Hôm nay : 65
Hôm qua : 125
Tháng 09 : 3.027
Năm 2021 : 30.579